"Toen Zarathoestra dertig jaren oud was, verliet hij zijn geboortegrond en het meer waaraan hij was geboren, en ging het gebergte in. Hier genoot hij van zijn geest en zijn eenzaamheid en werd tien jaren lang het genieten niet moede." 

Groot Wandelboek Ardennen.

Lieven, wat schrijf ik als rouwbetuiging aan de familie van een
collega en vriend die ik niet ken? Aan de familie van een vriend van
wie ik niet zeker weet of je echt een vriend was, omdat ik je op
afstand hield, omdat je me dikwijls intellectueel vermoeide, omdat ik
zo dikwijls de indruk had dat ik grond moest scheppen, waarop je kon
staan. Treffend is dat er van jou geen foto staat in het
overlijdensbericht, maar een waterjuffer, ook libel of glazenmaker
genoemd. ‘Libel’ is ook synoniem voor ‘pamflet’, ‘blauwboekje’,
‘hekeling’ of ‘snelschrift’. Tien jaar lang, vooral in de avonden,
sprak je me dikwijls pamflettair toe, waarop ik dan een weerwoord
mocht verzinnen. Dikwijls kwamen we tot een consensus, waarbij jij je
standpunten iets had afgezwakt en ik mijn zwakke vermogen om
principieel te denken had aangesterkt. Jouw denken en overtuigingen
doven nooit uit, ook vandaag niet. Je was de buitenstaander, de
kunstenaar, de fijnbesnaarde adolescent, de gevoelige, de
denker-mysticus, wakker in je hoofd, niet altijd op de plek waar de
anderen vertoeven, want soms op dwaaltocht. Ik had je meer willen
koesteren. Dat besef ik nu pas, nu je er niet meer bent en er des te
heviger lijkt te zijn. Er is die verwantschap. Ik ga je heel hard
missen, nu pas, nu je niet meer vanzelfsprekend bent, nu je niet meer
vanzelf spreekt, maar ik je woorden zal moeten verzinnen. Mijn innige
deelneming aan je familie en vrienden, David

0

Pogingen tot persoonlijkheid:

+7

Al weken betoverd door het ene na het andere boek van Nobelprijswinnaar Isaac Bashevis Singer (1902-1991): "Jonge en zelfs oudere schrijvers overstelpten krantenredacties met smeekbeden om besprekingen van hun werk. Ze prezen zichzelf en vleiden de redacteuren en de critici. Ik heb nooit mijn hand kunnen ophouden voor liefde, geld of erkenning. Alles moest me vanzelf toevallen, anders hoefde het voor mij niet.

Ik loochende het bestaan van de Voorzienigheid maar verwachtte er wel dictaten van. Ik had dit soort fatalisme (zo niet geloof) van allebei mijn ouders meegekregen. Mijn enige troost was dat ik in het ergste geval zelfmoord kon plegen.

In het literaire wereldje van Warschau, dat zo vergeven was van vriendjespolitiek, kliekjesgeest, 'jij krabt mijn rug dan krab ik de jouwe', het likken van politieke facties en partijleiders en het dingen naar hun bescherming, vormde ik een vreemd element. En ondanks dat ik van mening was dat een mens niet rechttoe rechtaan door het leven gaan kan, maar zich er al rommelend en sluipend doorheen moet smokkelen, bekommerde ik me slechts om de goddelijke of duivelse krachten, en niet om de menselijke." (1984)

Sunlight Savon

.

Ik was het laatste jaar niet echt ziek, maar weerloos of breekbaar of ronduit vertwijfeld, zoals een filosoof die ik ooit gekend heb; die wist helemaal niets en dacht aan alles, praatte honderduit zonder besluit.

"In een interview dat eerder in deze krant verscheen, hekelde Rachel Cusk schrijvers van ‘traditionele fictie’: ‘Om nu nog op die manier te schrijven – om bij wijze van spreken te doen alsof Thomas Bernhard nooit bestaan heeft – dat snap ik niet.’" (DSL, 5/12)

Het komt er dus op neer dat gezonde mensen de ziekte koesteren zoals zieke mensen hun gezondheid. Met dien verstande dat je alleen de ziekte werkelijk kan bezitten, maar natuurlijk is het andersom: dat de ziekte jou bezit.

'Begin alsjeblieft niet vrij te wandelen. Ik wil je bij het handje houden,' zegt menig professional. Nooit eerder zag ik zoveel mooie tanden, die tevens mijn frustratie vormen: haar en tanden.

- Heb je de twee boeken gelezen?                                                                              
- Nee, ik hoop dat ze worden verfilmd zodat ik ze alsnog kan lezen.

0

Pogingen tot persoonlijkheid:

-3

"De vraag of literatuur nog zin heeft in de maatschappij van vandaag is een foefje. Een voorwendsel om de hinderlijk pertinente vragen weg te wuiven. Hoe je voortaan zeker niet meer hoeft te schrijven. Waartoe je literatuur dient te transformeren. Hoe je het nieuwe medium schrift nog adequaat kan hanteren. Hiaat, reet, barst, scharnier. Schrijven is residueel en overjaars. Schrijven is utopisch en subversief. Einde van de literatuur, begin van het schrijven." (Daniël Robberechts, 1973)

Je maakt geen collectief door je verbonden te voelen met de ander. Een echt collectief komt vanuit het besef van de eenzaamheid van elkeen.

Michel Mitrani over Albert Cossery:

"Il ne se sent libre qu'a l'hôtel, ne possédant ni appartement ni voiture pour attester de sa présence sur cette terre."

Zit je eenmaal vast aan voortreffelijke snuiftabak, dan is roken barbarij.

Schrijven naar een afgewerkt product als een product van schrijven.

"...de warme buik van de gemeenschap van herkomst..." (BDW)

alcohol is habitat

Ik ben altijd bezig met verdoving, meteen als ik wakker word.

1975

Het waren mooie jaren toen
de geest woei op bijeenkomsten
tijdens andermans kantooruren
bij versterkte tot zeer versterkte muziek.

Mooie jaren waarin
de neiging tot speelsheid
der werkende klasse
onomstotelijk werd vastgesteld.

Maar uit de hemel viel
de ontzaggelijke stropdas.

Frank Koenegracht (1945)

Een mooi voorbeeld van voor wie de actualiteit is verworden tot wat ik noem "zelfkleefstof" is de auteur die, zelf om een mening verlegen of gewoon te lui om aan gedegen onderzoeksjournalistiek te doen, opinies in de eigen (gefabriceerde) volkstaal kopieert en via Facebook uitdraagt, waarna vele hoera-likes volgen in de gedeelde verontwaardiging die tot een soort fan-verbondenheid leidt. Dat is monsterlijke winst na een minimale input. En passant reist zijn boek-in-wording mee, als de werkelijke boodschap, gecamoufleerd door de zogenaamde opinie en geflankeerd door de verklaarde goddelijke status van de eega, die de schrijver tot op een door hem verbeelde hoogte tilt. Zij doet dat met de kunstige kunde van een persona.

Ik denk dat het enige wat dit en dus mijn leven vermag het kleuren van andere levens is. Zo heb ik het altijd geweten en gewild. De werkelijkheid veranderen, is iets wat lichtzinnig moet worden opgevat. Ik ontken niet dat er een soort ernst bestaat, die bijvoorbeeld het klimaat ten goede treft, maar ik ben er nog nooit in wakker geworden. Het klopt dat ik elke dag ontwaak met de gedachte aan verandering, maar dan aan een verandering in de kleinst mogelijke entiteit die het individu is. Heel misschien volgt er een gemeenschap uit, maar ik moedig het niet aan, hoewel het een prettige bijkomstigheid zou zijn.

- Goedemorgen, bent u ook de enige echte?

0
Pogingen tot persoonlijkheid:
+2

Kan je je herinneren dat je als schrijver ooit doodmoe werd van naar jezelf te luisteren?

De eenzaamheid van mijn kinderjaren werd hier en daar al door anderen treffend beschreven, waarbij het natuurlijk niet gaat over mijn kinderjaren, maar een eenzaam kind is de gelijke van dat andere eenzame kind en dat zij maar met elkander spelen, terwijl ik hier in de straat van mijn geboorte achteruitga, naar een andere straat bijvoorbeeld.

Schrijven is het bedenken van oplossingen voor problemen die je zelf gecreëerd hebt.

Al dat timmeren aan de weg. Aan wiens weg?

Het is allemaal vorm, weet Jack, inhoud is emmers dragen. Niemand hoeft ooit om inhoud verlegen te zitten; je vindt er bakken vol van. Maar hoe je de inhoud vormgeeft, dat is de kunst van de emmer.

Wijs- en middelvinger brachten niets naar zijn mond. In zijn borst was een groot gat ontstaan waar doorheen, zo voelde het echt, een overdaad aan zuurstof woei. Hij voelde zich verplicht tot actie, om niet langer achter zijn schrijftafel te redeneren voor een ander, maar om zijn eigen redenering te worden, met een grootse uitkomst. Hij kon niet langer stilzitten en moest bewegen. Maar omdat hij zich niet kon concentreren, kon hij zich ook geen doel stellen. Vol energie, droef en zonder richting ijsbeerde hij door zijn kleine loft, verbijsterd over hoe het ontbreken van een sigaret hem zo kon veranderen. Was hij echt zo weinig? Of was hij net veel, tenminste met twee, als Jack met en zonder sigaret? Of was hij al die tijd in de eerste plaats een sigaret geweest, ten zeerste blij zichzelf op te roken?

Zegt de pedagoog: 'Ik deel de frustratie van hen die ik heb gevoed in hun frustratie.'

Hallo, is hier iemand? (lange stilte) Oh, mijn verontschuldiging.

Ik plaatste het boek in de etalage en sloot voorgoed de winkel.

- Wat zegt hij?
- Nee, eerst wil ik weten wie het zegt.

Ik vertelde op mijn werk dat als ik 's avonds arriveer het kantoorlicht moet worden gedoofd. Als men hier geen gehoor aan wenst te geven, zie ik mij genoodzaakt, zei ik, ontslag te nemen. Want dit licht, komende uit grote bakken bevestigd aan het plafond, is onverdraaglijk. Zelfs niet met pink of oor vind ik hier een plekje schaduw. Alles aan mij wordt gezien en ik zie alles, althans zo lijkt het, terwijl ik naar hier kom om tezamen met de gasten van dit huis de nacht in te gaan. Sommige collega's verdragen geen schaduw. Het doet hen denken aan intimiteit, misschien ook aan de intimiteit met zichzelf. Maar zij hebben zich geschikt en nu zie ik ook hen rustiger worden, deels in het verborgene, zoals het eigenlijk hoort.

0
Pogingen tot persoonlijkheid:
-1

Hij lult al heel zijn leven tegen de sterren op.

Een gemeenschap van blinden die, wars van de beeldcultuur, iets heeft gevonden. Wat?

Idee voor een roman. Een historicus en een pedagoog reiken elkaar krachtig de hand, de een vanuit het verleden, de ander gericht naar de maakbare toekomst, en besluiten de samenleving te veranderen. --- Writer's block.

Hoe het voelt om te schrijven in de luwte? Verkoelend.
Maak nooit nog reclame voor jezelf. Dat is gênant.
Je bent geen product.
Je houdt dit bewustzijn niet lang staande.
Maar het is wel rap opgeschreven.
Vernedering maant tot stilte.
Een nieuwe religie van het niets.
Het is heerlijk te bestaan.

De degeneratie schemerde door haar huid, kondigde zich aan en maakte haar mooi, als in etherisch, kwetsbaar, aantrekkelijk, gepoederd, sterfelijk, breekbaar, pervers, geslachtsloos een engel.

Altijd opnieuw overtuigt hij zichzelf ervan dat hij geen problemen heeft. Hij gaat op het hardhout van de woonkamer liggen, staart naar de zoldering en bedenkt zijn problemen. Hij overweegt alles wat een probleem zou kunnen zijn. Elk mogelijk probleem wordt ten einde gedacht. Hij sluit zijn ogen, kijkt in de donkerte en weet nu: hij heeft geen problemen. Geen enkel probleem heeft hij. Hij is geen probleem en valt. Want het koord waarop hij kan dansen, moet worden gespannen tussen de uitersten zelfrespect en zelfhaat. Hij moet problemen bedenken waaraan hij het koord kan vastknopen. Zonder problemen lukt het niet. Dan is er niets waarop hij zich staande kan houden. Hij is een aansteller.

Het probleem is een dwanggedachte en de dwanggedachte is problematisch. Omdat ze net als de vorige zin de hoofdrolspeler in een cirkelgang duwt, in een hamsterrad waaruit geen verlossing mogelijk lijkt. En in zekere zin, denkt hij, is het ik van elke hoofdrolspeler een dwanggedachte, als een bij leven niet eindigend verhaal met slechts enkele variaties. Het komt er dus op neer om de dwanggedachte die ik vormt uit de loopband te laten springen – en hierin toont zich ook een ethische eis, want tot dusver ontmoet hij in de ander slechts zichzelf, zodat de ander niet bijdraagt tot het andere, want het gaat gekleed in het introspectief van de toeschouwer.
         Bekijkt hij de dwanggedachte als de ringweg rond een stad, dan is er op elk denkbeeldig punt – de halte – een uitrit denkbaar die hem, nu nog de hoofdrolspeler, uit de stad verlost. De halte is een passage: een doorgang naar een andere denkwereld, want hier in de stad heeft hij alles verkend. Hij heeft er de straten, de huizen en de bewoners verkend – en niemand heeft de ander herkend omdat ieder zichzelf zag. Dit spiegelpaleis, voorgedrukt in hem doorgedrukt, de liefde als het ware monddood gemaakt in de versmelting, zonder gesprek, zodat alles één wordt, werkt op zowel het individuele als het gemeenschappelijke niveau en dit omdat de gemeenschap het individu is (en niet omgekeerd) – en zo bestaat uit telkens één hoofdrolspeler.

Ik bedacht half slapend een seksscène, maar helaas als een erg masculien gendercliché. Ze gaat als volgt:

"Hij moet denken aan hoe hij lang geleden huilde bij de aanblik van een watertoren die majestueus een polderlandschap tekende door verticaal en gezwollen van rationaliteit te getuigen, te midden van het zompige, zuigende niets."

De betreffende recensent durft het aan niemand te bekennen, maar aan mij heeft hij iets toevertrouwd en dit in volstrekte stilte, omdat ik het maar had te lezen tussen de regels van zijn recensies die in een dagblad en op zijn blog verschijnen. Nadat ik één keer het korrelige, grauwe grijswit had horen fluisteren, kwamen al de andere verzuchtingen glashelder uit de interlinies naar buiten en kon niet meer worden ontkend wat de recensent tot in het diepst van zijn hart weet: hij houdt niet meer van literatuur, niet van deze literatuur en ook niet van gene literatuur - en toch moet hij zich week na week om den brode buigen over wat hem nu al langer dan een jaar niet kan bekoren. In die leugen moet hij leven en die leugen moet hij tegelijk maskeren en hij heeft niet de moed om uit de kast te komen en een ander leven, weg van de literatuur, te kiezen. Zijn zelfhaat, niet van de diepe en doorleefde soort, maar van de lichtzinnige en puberale stempel die de eigenliefde verbergt, heeft verstrekkende gevolgen voor de enkelingen die schrijven en publiceren, maar ook voor de recensent zelf die zich wekelijks in oneigenlijke argumenten en versleten boutades vermomt, als warmt hij zich aan een ideëel zuiden terwijl zijn hoofd naar het noorden staat.

We hebben het nooit geconsumeerd. Het lag altijd net buiten ons bereik. Mammon weet dat we alles hebben geprobeerd. Het liet zich telkens weer verzinnen. Uiteindelijk moesten we het met substituten stellen. Maar het blijft het criterium voor alles. Het is niet omdat we het niet kennen dat we het ons niet als absoluut-ultiem gunnen. Het is bij leven het grootste in vergetelheid. Het is een risicospel.

De eenzame directeur telt om zich bij de les te houden één bij één op en als de uitkomst drie is, heeft hij het kapitaal van de firma vermeerderd, maar zelf - als persoon - blijft hij altijd bij twee in de nuchterheid van het getal dat tevens zijn gestalte vormt. Omringd door boekhouders zoekt hij naar achterpoortjes in zijn persoonlijkheid, maar de wetgeving - die van de openbaarheid - laat ze niet toe, zodat zijn associatie droog is als de woestijn, waar het van oudsher moeilijk is om creatief te ondernemen, maar waar het potentieel hoog is, net als elk begin dat een nulpunt is.

Hij is met bladgoud behangen.
      Voor zijn drieëndertigste - toen hij nog geen spreekrecht had - was hij gemarmerd in een complexiteit van denkbeelden, gevoelens, twijfels. Hij wandelde veel en zocht zich zo een weg. Hij handelde in functie van zijn basisbehoeften maar vormde zich geen hoger doel. Dat was onmogelijk: zonder spreekrecht in eerste instantie lichaam te zijn, had hij slechts te volgen het labyrinthische patroon van zijn impulsen dat hij telkens opnieuw uitleefde, het eindpunt voor het beginpunt nemend, als het ware zonder onderscheid betrof het een carrousel.
     Deze wandelende jood voelde zich echter onbegrepen, in een altijd durende puberteit van tegenspraak en grijstinten, van sappen en omwentelingen. Hij kon niet spreken en vond ook niet het woord tot zichzelf. Dit verdwalen werd hem ten langen leste te eenzaam en zo kwam uit de poel der verlangens één verlangen opzetten: dat van het begrepen worden en in het begrip omarmd. Want het gefingeerde gesprek dat hij met zichzelf voerde, oogstte geen applaus. Diep in hem was er immers één verlangen dat als een fontein uit de poel omhoog spoot, erectiel en verwachtingsvol in de blinde wil om herkend te worden. Daartoe bekleedde hij zijn gedachten met bladgoud. Hij moest wachten tot zijn drieëndertigste om eindelijk te kunnen spreken en nu trekt hij volle zalen met sloganeske waarheden, puntig in hun eenvoud van zwart en wit en opgetuigd met het goud van het zonlicht dat verblindt. Hij spreekt verbloemd, neuriet en verheft dan krassend zijn stem.
     Hij weet niet wat hij heeft gezegd maar het klinkt, botst niet langer - en hij vindt de erkenning in de nu lege plek van zijn verlangen, als de vrolijke verteller altijd tot uw dienst.

Gelezen:

"De mezzanine zorgt voor een open gevoel in de eetkamer en creëert tegelijk een intieme sfeer in de keuken en de zitkamer."

Ik wou een fictief voorbeeld geven, zeg ik, dus spijt het me dat ik uw waarheid raakte. Had ik geweten dat ik u een op een naadloos aanvoelde, dan had ik gezwegen. Het was nooit mijn intentie u te verdubbelen met mijn woorden; ik wilde immers naast u praten. Daarom keek ik u niet aan, omdat ik het over mezelf wilde hebben. Maar ongewild kwam u ter sprake. En nu blijkt dat u aan mij niets heeft toe te voegen. Want ik heb u reeds gedicht. Derhalve is het in ons beider voordeel dat u vertrekt en ons alleen laat.

Vandaag in een recensie gelezen: "Duizelingwekkende en briljante roman, net zo complex als het leven zelf."

Net zo complex als het leven zelf.

Vandaag goed gelachen met de burgervader, wij met z'n allen in de leefruimte, goed gelachen met die pauper van een politicus, ons vlees bloot gelachen. Eén trok een tand en stak die in de hoogte, kijk, zei hij, een kroon voor de politicus, en wij maar lachen, tot we niet meer bijkwamen en de burgervader zijn zege had.

             "Waarom, meneer H., trekt u zo ten strijde tegen persoonlijkheid?"
"Omdat ze als een epidemie om ons heen grijpt. Maanden geleden zag ik KVE, topman van UNIZO, op televisie in gesprek met een buschauffeur van de MIVB. KVE kon, hoe hard hij zich ook inspande om zijn persoonlijkheid in bedwang te houden, niet verhinderen dat een ironisch glimlachje om zijn volle lippen speelde, waarmee hij zich de meerdere toonde en de zichtbaar zenuwachtige buschauffeur vernederde, vernederde tot die alleen nog kon stamelen. Het is die persoonlijkheid die steeds meer naar buiten zwelt en die me doet kokhalzen, omdat ze elk idee, elke redelijkheid overschaduwt, vanuit het kostuum als het ware, vanuit de positie die altijd terugblikt op wie men reeds is geworden en niet op wie men nog kan worden. Diezelfde glimlach vond ik terug toen KVE onlangs het voorstel deed om arbeidsongeschikten te verplichten thuis te blijven, zodat zij kunnen worden gecontroleerd op hun mankement of op hun dubieuze passiviteit. Tussen zijn lippen vond ik de sigaar van het nieuwe patronaat. Het is verschrikkelijk. De zwellichaampjes van de persoonlijkheid worden natuurlijk op de spits gedreven in de figuur van BDW, burgemeester van Antwerpen, die niets kan zeggen, zelfs niet als wat hij zegt redelijk en verstandig is, zonder zijn persoonlijkheid als een boek open te leggen, waarin voor de empathicus alles aangaande deze mens valt te lezen, zodat de idee verloren gaat in het ornament. Het is verschrikkelijk. Dan zit ik voor de televisie en stel ik me voor dat ik de huid van de burgemeester afrits en die als een jas aantrek en ik zeg u, meneer, wat ik dan te weten kom, wat ik dan voel betreffende de bepaaldheden van deze persoonlijkheid maakt me droef te moede, duwt me tot in het moeras van al het menselijke. Het is: ik wil dat niet weten. Het enige wat ik wil weten, is de zuivere, van persoonlijkheid ontdane, redenering van de politieke idee. Daar wil ik naar luisteren. De ideeën zoals die nu worden verwoord, zijn besmet met, vervuild door persoonlijkheid en dat geeft als resultaat iets heel anders dan menselijkheid. Kent u "de sluier van onwetendheid" van John Rawls? Dit gedachte-experiment gaat over de politicus die zou spreken, abstractie makend van zijn afkomst, verleden en de omstandigheden waarin hij leeft. We zijn hier heel ver van verwijderd. Het is verschrikkelijk."

Deze werkkamer van opperste verveling is gelegen aan de Blijde-Inkomststraat, zijstraat van de Turnhoutsebaan te Borgerhout, één der verschrikkelijkste straten van Antwerpen, waar het heerlijk wandelen is tussen de meest verschrikkelijke mensen, die met verschrikte ogen naar de verschrikking kijken. Ze is tevens de enige straat in de koekenstad die je het gevoel geeft dat je in een stad bent. Op een vreemde manier zijn alle mensen, alle vreemden altijd aanwezig op de Turnhoutsebaan, als figuranten van de dagelijkse wandeling, die verschrikkelijk veel pijn doet aan ogen en benen. Het is altijd blikken werpen naar vreemden en in duikvlucht blikken beantwoorden, met ogen die beginnen te branden en te tranen, veel tranen van ogen die op ogen rusten. Het stinkt er. De bussen, de trams en de auto's maken een verschrikkelijk lawaai. Maar het zijn vooral die verschrikkelijke mensen die de passant, die als enige het verschrikkelijke bewustzijn heeft van al die verschrikkelijke mensen en zelf ook verschrikkelijk is, doen schrikken. Want van de Turnhoutsebaan is geen verlossing mogelijk. Wandelt de passant aan het begin van de Turnhoutsebaan, dan is hij al aan het eind ervan en vice versa, zodat hij nooit van de loopband komt en altijd maar weer blikken moet werpen, blikken moet werpen, wegduiken en handen ontwijken, die verschrikkelijke handen van elke voorbijganger op deze helse automaat. Elke dag moet de passant uren en uren wandelen op de Turnhoutsebaan, want er is maar één straat in deze stad met het potentieel van een stad en hij wil dat potentieel zien gebeuren, als iets dat grandioos tot ontploffing komt en uitwaaiert over alle andere straten van deze stad, nu eindelijk een stad.

Gelezen:

"Maybe that's what happens when the mainspring of the world snaps: everyone is doomed forever to think and say what they thought and said yesterday." (Greybeard, Brian Aldiss, 1964)

0
Pogingen tot persoonlijkheid:
1

Gehoord:

"Eerst nog een tijd de territoriumpissers, waarna de nieuwe generatie als verdwijnkunstenaars op de achtergrond treedt."

Voor al zijn schuld heeft hij gegeven aan de

oude wodka-bedelares te Riga een pakje

sigaretten en het equivalent van vijftig euro

en toen ze met waanzinnige blik was

verdwenen, besefte hij dat hij door zijn schuld

haar wellicht de dood heeft ingedreven. 

Van die vakantie lig ik nog jaren wakker. 

In de crisiskamer zit een mens alleen
Zijn naam is Europa en hij is met veel

1. Hij is consument.
2. Hij heeft niets om voor te leven.
3. Hij wil leven.
4. Hij heeft geen raster meegekregen.

De wandeling van de vijftienjarige in de stad was doods en vol van bedrijven en gezinnen. Hij begrijpt niets van de bedrijven en de gezinnen.

Als comedian bespeel je altijd het middenveld en als acteur word je geleefd.
Je bent gecolloqueerd en nooit zo thuis geweest.

Het probleem van persoonlijkheid is dat iedereen ze heeft. Iedereen is een persoon met deze of gene kenmerken. Persoonlijkheid wordt problematisch op het moment dat iemand zijn persoonlijkheid wil tonen, bijvoorbeeld via een blog of andere sociale media. Hij wil zich laten kennen, maar hoe? In de literatuur bestaat een eeuwenlange maar uitgebloeide traditie van bekentenissen, gedachten en dagboeken. Die traditie lijkt uitgebloeid, omdat bijna niemand nog de tijd neemt om op een ernstige manier al schrijvend over zijn denken en handelen te reflecteren. De reflectie is vervangen door de anekdote, waarin de verteller de hoofdrol speelt en waarvan de kwinkslag de meest voorkomende stijlfiguur vormt. Op die manier wordt zijn ik als het ware gerelativeerd: wat ik vertel, zijn niet meer dan snapshots uit mijn dagelijkse leven. Zo belangrijk en tegelijk onbelangrijk is de verteller. Maar misschien wordt de verteller op die manier wel belangrijker, net omdat hij het belangrijk lijkt te vinden om zijn situationele wel en wee mee te delen via tekst en/of beeld, zonder ooit belangwekkend te worden. Maar wie oordeelt over het al dan niet belangwekkende van deze of gene anekdote? Misschien is dat wel een vooringenomen lezer die uit-sluitend volgens zijn literaire en filosofische maatstaven de anekdote tegenover de reflectie plaatst. Daarom is net, weg van deze vooringenomenheid, de opeenstapeling van blog op instagram op facebook de welkome nivellering van het ego omdat het ego in het "oneindige" netwerk sowieso aan betekenis verliest. En omdat de verteller op de podia van de sociale media zich hiervan bewust is, valt hij toe te juichen als de grote gelijkmaker, als diegene die zichzelf in-sluit in het netwerk dat aan alle anderen geklonken is, als het kleine zelf dat voortkomt uit en terugkeert naar de grote, vormeloze, mondiale verveling, waarin het zijn opperste en nietigste uitdrukking heeft gevonden. - Iets gelijkaardigs valt te schrijven over het opiniestuk dat zich herhaalt en herhaalt in variaties op hetzelfde thema.

"Armoede", zegt de politicus, "is in het licht van de vooruitgang onbestaande."

Mensen die onder elk tekstbericht x’en plaatsen, bekennen dat ze anoniem zijn tot diep in hun kern.

Urenlang schijnbaar doelloos surfen op het internet heeft veel weg van een verlangen naar het orakel, naar die ene uitspraak, die ene tekst of dat ene beeld die het verschil zullen maken in de huidige gemoedstoestand. Dit verlangen lijkt te veronderstellen: ergens verborgen of net al te zichtbaar op het internet moet een antwoord te vinden zijn op wat de surfer diep aanbelangt. De herhaling leert keer op keer dat de surftocht niet eindig is en omdat hij niet eindig is maar wel moet worden beëindigd, eindigt in volstrekte leegte. Omdat de surftocht kan worden hervat, blijft het verlangen naar het orakel bestaan en zal de surfer keer op keer in de leegte graaien, zich onderweg met steeds doffere ogen vergapend aan intellectuele spitsvondigheden, culturele hoogstandjes, vermakelijke achterklap en al dan niet humoristische nieuwsfeiten, als de dorstlessers of bevoorradingsposten van de onvermijdelijke dodentocht.